Blueforce-Linux/SUMMARY.md

16 KiB
Raw Blame History

Blueforce Linux — Yönetici Özeti (SUMMARY)

700 saha cihazlık filonun kesin kararları, en büyük 10 operasyonel riski ve ücretsiz-bileşen listesi. Ayrıntı docs/ dosyalarındadır; her cevap ilgili dokümana linklenir. Kararların kilit kaynağı docs/24-DECISION-LOG.md (K-01…K-14), izlenebilirlik tablosu Ek B'dedir (S-01…S-27). Mimari tek bakış: docs/01-ARCHITECTURE.md. Commit yok, FREE sürümler baz.


1. Şartnamedeki 27 Sorunun Kesin Cevabı

  1. Hangi Ubuntu? Server mı Desktop mı? — Ubuntu Server 26.04.1+ LTS, GUI'siz minimal kurulum. Desktop ISO'sunun 6 GB RAM şartı saha bütçesini zorlar; GUI sonradan eklenir. → 03 (K-01)
  2. GNOME mu XFCE mi? — Cevap GNOME (Ubuntu Desktop standardı, kullanıcı kararı); XFCE elendi. → 03 (K-02)
  3. Normal boot GUI mi terminal mi? — Cihazlar terminale (multi-user.target) boot eder; kapalı GUI = düşük RAM, düşük saldırı yüzeyi, öngörülebilir boot. → 03, 16 (K-03)
  4. GUI nasıl açılıp kapatılacak? — sudo bf-gui-on / sudo bf-gui-off ile systemd üzerinden (display-manager + xrdp/xrdp-sesman); varsayılan kapalıdır. → 03, 07 (K-03)
  5. Cihaz isimlendirme standardı? — 8 haneli bayi no → insan arayüzünde BF-<no> (büyük), makine adında bf-<no> (küçük); 9 sistemde (hostname, WireGuard peer, RustDesk, MeshCentral, Ansible, Prometheus, log, envanter, runbook) join anahtarıdır. Örn. BF-12010193 / bf-12010193. → 02 (K-12)
  6. İlk PC hazırlığı nasıl? — İmaj dondurulmadan önce bf-hardware-inventory.sh ile donanım taraması (CPU/RAM/disk/NIC/GPU profilleri); profilsiz imaj sahada rastgele kırılır. → 18, 02 (K-09)
  7. Yeni PC kurulumu kaç adım? — Teknisyen için 4 adım: USB tak → Ubuntu kur → blueforce-install.sh + 8 haneli bayi no → bf-status ile READY gör, çık (<15 dk aktif iş). → 20, 04 (K-09)
  8. Installer nasıl çalışacak? — Tek giriş blueforce-install.sh --dealer-id <8hane>; 18 idempotent modül (precheck → dealer-id → paketler → GNOME → xRDP → SSH → WireGuard → Docker → MEG → RustDesk → MeshCentral → monitoring → firewall → envanter → logging → boot → bootstrap → final-check), çıkış kodu 0 = READY, format kapısı + onay ekranlı. → 05 (K-09)
  9. WireGuard mimarisi? — Hub-spoke: merkez hub (10.8.0.1), her cihaz spoke (peer adı bf-<no>, sabit /32); istemcide PersistentKeepalive = 25 + wg-quick@wg0 enable; SSH/RDP yalnızca tünel içinden, dış dünyaya kapalı. → 08 (K-05)
  10. SSH güvenliği nasıl? — blueforce bakım kullanıcısı + anahtar zorunlu, password auth kapalı, root SSH kapalı; 700 cihaza tek private key yayılmaz — admin başına anahtar, Ansible ile merkezi authorized_keys dağıtımı, uzun vadede SSH CA hedefi. → 06 (K-13)
  11. RDP nasıl? — xRDP + GNOME, yalnızca WireGuard üzerinden; internete açık RDP portu yoktur. Grafik katman kapalıyken RDP açılmaz (bf-gui-on gerekir). → 07 (K-03/K-05)
  12. RustDesk self-host neyi kapsar? — RustDesk OSS istemci + hbbs/hbbr kendi VDS'imizde; sınırsız istemci, E2E şifreli oturum, dosya transferi, katılımsız erişim — hepsi ücretsiz. İstemci VDS genel adresine doğrudan çıktığı için WireGuard çökse bile kanal ayaktadır. → 07 (K-04)
  13. AnyDesk ücretsiz kullanılabilir mi? — HAYIR. Free sürüm yalnızca kişisel kullanımı kapsar; 700 kurumsal cihaz ticari kullanımdır, lisanssız kullanım sözleşme ihlalidir. Mimari dışıdır; yalnızca müşteride zaten ticari lisans varsa opsiyonel --with-anydesk modülü. → 07, 23 (K-04)
  14. 4. erişim kanalı ne? — MeshCentral (self-hosted, Apache-2.0): ikincil yönetim düzlemi (terminal/dosya/envanter), RustDesk gibi WireGuard-bağımsız. 4 kanal = SSH-over-WG, xRDP, RustDesk, MeshCentral. → 07 (K-04)
  15. Fleet yönetimi ne? — Birincil Ansible CLI (SSH, agent'sız); 15 standart işlem (bf-ping, bf-status, bf-gui-on/off, reboot…) playbook + Semaphore task şablonu olarak tanımlı; serbest komut yalnızca acil prosedürle; hedefleme tek → grup → pilot → tüm-filo. → 09 (K-06)
  16. Semaphore kullanmalı mıyız? — Evet, Semaphore UI Community (self-hosted, MIT, $0) operatör arayüzü olarak; Semaphore çökse Ansible CLI bağımsız çalışır. Pro gerekmez (zaten 500 node sınırıyla 700 cihaza yetmez). Community'de OIDC/2FA/Vault yoktur → yalnızca WireGuard arkasından erişim. → 09 (K-06)
  17. Monitoring ne? — Birincil Prometheus + Node Exporter + Grafana OSS (17 metriğin tamamı, özel metrikler textfile .prom ile); tamamlayıcı Uptime Kuma (teknisyen dostu UP/DOWN + Push "last seen" + bildirim). Netdata Cloud Free 5 node kotasıyla elendi. → 14 (K-07)
  18. Update onayı nasıl, kim başlatır, başarısız olursa ne olur? — Onaysız update yasaktır. Başlatma yetkisi yalnızca merkezi yöneticide (asıl + vekil); her dalga Semaphore onay kapısından geçer: LAB(2) → P1(5) → P2(20) → W1(50) → W2(100) → PROD(~523). Başarısız dalga bir sonrakine geçmez, yayılım durur, etkilenmiş dalga rollback zinciriyle geri alınır; acil yamalar da aynı zincirden (kısaltılmış bekleme, kapılar kalkmaz) geçer. → 10, 21 (K-11)
  19. unattended-upgrades ne olacak? — Golden image'da kapalı (20auto-upgrades değerleri 0 + apt-daily*.timer maskeleme); kapatılmazsa Ubuntu varsayılanı 700 cihazı ilk açılışta güncellemeye kalkar. Kilit, kurucu final-check + monitoring metriğiyle denetlenir. → 03, 10 (K-11)
  20. Docker politikası ne? — Restart unless-stopped; latest yasak (sabit tag, digest P2'de değerlendirilir); Watchtower yasak; log rotasyonu daemon.json'da zorunlu; yayımlanan portlar UFW bypass'a karşı 127.0.0.1'e bağlanır. → 12, 11 (K-10)
  21. Log disiplini + disk dolması engeli? — journald kalıcı + tavanlı (SystemMaxUse/MaxFileSec), Docker json-file rotasyonlu, 7 kaynak standardı + bf-status/bf-diagnostics/bf-support-bundle (secret sızdırmaz); merkezi Loki/ELK ilk fazda yok (Faz-sonrası hedef). Rotasyonsuz log = kilitlenen cihaz kuralıyla disk taşması mimari düzeyde engellenir. → 15, 12 (K-14/K-10)
  22. Elektrik kesintisi ve dönüşü? — BIOS Restore on AC Power Loss = Power On ile cihaz kendiliğinden açılır; systemd sıralı boot zinciri (network → wg-quick → docker → MEG → agent'lar) + unless-stopped ile her katman kendiliğinden toparlanır, ek kurtarma servisi yoktur. → 16 (K-03/K-10)
  23. İnternet paketi bitimi ve dönüşü? — Kota bitince tünel sessizce ölür (arıza değil, "çevrimdışı" görünür; Kuma "last seen" alarmı + bayiye bildirim); kota dönüşünde wg-quick + keepalive kendiliğinden yeniden handshake eder, ek işlem gerekmez. Kota-dostu keepalive (25 sn, PİLOT verisiyle ayarlanır). → 08 (K-05)
  24. PC bozulunca teknisyen ne yapar? — 9 seviyeli kurtarma merdiveni (L1 servis restart → … → L8 USB ile sıfırdan imaj → L9 merkez inşası); cihaz "değiştirilebilir" sayılır, kimlik + config merkezden yeniden basılır, cihaz-başı veri yedeği yoktur. Çoğu arıza 4 kanaldan biriyle uzaktan çözülür, sahaya gidilmez. → 17, 20
  25. Golden image yöntemi ne? — Kimliksiz zemin (Server 26.04.1+ minimal + update kapalı + kurucu) USB/autoinstall ile kurulur; cihaz-spesifik kimlik (bf-<no>) imajda değil ilk açılışta enjekte edilir. Clonezilla bit-kopya yalnızca yedek yöntemdir (donanım-fragil). → 04, 05 (K-09)
  26. 700 cihaz rollout nasıl? — Üstel dalgalar: LAB(2) → P1(5) → P2(20) → W1(50) → W2(100) → PROD(~523); hiçbir dalga önceki çıkış kriterini sağlamadan başlamaz; halt kuralları (≥2 kritik arıza / >%10 çevrimdışı / 2× kurulum süresi) yayılımı durdurur. → 18 (K-11)
  27. Docs platformu ne? — Docusaurus; kaynak docs/*.md tek-kaynaktır, site CI'da derlenir, siteye elle yazma yasaktır. Yedek: MkDocs + Material. → 22 (K-08)

2. 700 İstasyonda 5 Yıllık En Büyük 10 Operasyonel Risk

# Risk Önlem
1 Onaysız update kaçağı — tek imajda unattended-upgrades açık unutulur, 700 cihaz kendiliğinden güncellenir. Kurucu 18-final-check kapısı + monitoring'de unattended_upgrade_active metriği (1 = ihlal alarmı); K-11 kilidi üç dosyada (03/10/12) denetlenir.
2 Tek VDS ortak arıza noktası — hub + hbbs/hbbr + MeshCentral aynı makinede; VDS giderse 2 bağımsız kanal da gider. Yedek VDS planı + üç ayda bir "boş VDS'e sıfırdan kur" L9 tatbikatı; IaC Git'te, veriler günlük dosya yedeğinde (17).
3 Heterojen/yeni-parti donanım imajı kırar — 5 yılda donanım partileri değişir, sürücü eksiği sahada patlar. Her yeni parti LAB profil matrisine girer; imaj, envanter taraması olmadan dondurulmaz (18, 04).
4 Semaphore kapı bypass'ı — acil bahanesiyle CLI'dan onaysız PROD run, dalga disiplini kağıtta kalır. Semaphore dışı PROD run'ı yasak + denetim logu izlenir; onaysız run testi merkez test planında (21).
5 Prometheus kardinalite/retention şişmesi — 700 node × 5 yıl metrik ve log hacmi merkez diskini ve sorguları yorar. 60 sn scrape, 30–90 gün retention, BF-<no> etiket disiplini; PİLOT hacim ölçümüyle donanım siparişi, federasyon hedefi (14).
6 Teknisyen hatası ölçeklenir — yanlış bayi no (kimlik çakışması), READY görülmeden çıkış, eski USB ile kurulum. Kurucuda format kapısı + sesli onay ekranı; kontrol listesi imzalanmadan iş kapanmaz; USB sürüm etiketi (20, 02).
7 Turkcell hat/kota davranış değişimi — CGNAT eşleme süresi veya kota politikası değişir, tüneller toplu düşer. P1 7/24 kopma sayacıyla keepalive saha verisine bağlanır; Kuma "last seen" + paket-bitim bildirim akışı (08).
8 Upstream lisans/kapsam daralması — RustDesk/Grafana/Semaphore free kapsamı 5 yıl içinde değişebilir. Yıllık lisans gözden geçirme + her ücretli-adayın ücretsiz karşılığı tabloda hazır; değişiklik 24-PR ile işletilir (23).
9 SSH anahtar sızıntısı — tek private key 700 cihazı açar; ayrılan personelin anahtarı unutulur. Per-admin anahtar + Ansible merkezi dağıtım/iptal, paylaşılan key politikada yasak + denetim scripti; SSH CA Faz-sonrası hedef (06).
10 IaC drift + denenmemiş kurtarma — Git'teki playbook gerçek merkezden sapar, L9 günü çalışmaz. Üç aylık L9 tatbikatı + aylık yedek-doğrulama job'ı (açılabilirlik + hash); sonuç monitoring'e işlenir (17).

3. Gerçekten Tamamen Ücretsiz Olanlar (FREE katman, lisans bedeli $0)

Kapsam: yazılım lisansları. Merkezi VDS kirası altyapı maliyetidir, lisans değildir.

Bileşen Sürüm/katman Lisans Kaynak
Ubuntu Server LTS 26.04.1+ (ESM'e bel bağlanmaz) Açık kaynak 03
GNOME saha standardı (Ubuntu Desktop) GPL/LGPL bileşenler 03
xRDP v0.10.6.1 Apache-2.0 03
WireGuard + wg-quick wireguard-tools 1.0.20250521-1ubuntu1 OSS 08
OpenSSH / UFW sistem paketleri BSD / GPL bileşenler 06, 11
Docker CE (Business/Scout mimaride yok) Ücretsiz 12
RustDesk istemci + sunucu (hbbs/hbbr) 1.4.9 / 1.1.16, OSS AGPL-3.0 07
MeshCentral 1.2.5 Apache-2.0 07
Ansible CLI, agent'sız GPL-3.0 09
Semaphore UI Community ($0, free forever) MIT 09
Prometheus + Node Exporter kotasız self-host Apache-2.0 14
Grafana OSS (değişikliksiz self-host) AGPL-3.0 14
Uptime Kuma tek konteyner MIT 14
Docusaurus statik site MIT 22
systemd / journald log + servis zinciri LGPL bileşenler 15, 16

Ücretsiz DEĞİL / mimaride YOK (kullanılırsa lisans gerekir): AnyDesk Free (ticari kullanımda ihlal) → 23; RustDesk Pro (gerekmez); Semaphore Pro/Enterprise (500 node sınırı + ücretli); Netdata Cloud Free (5 node kotası); Tailscale/ZeroTier ücretli kademeler; Ubuntu Pro/ESM (bel bağlanmaz). Tam hüküm tablosu 23 §9, kaynak URL'ler 24 Ek A.


Ek: QA Doğrulama (2026-09-15)

  • 26 dosya mevcut: docs/00 … docs/25 tamamı var (+ _TEMPLATE.md).
  • 13 başlık: 26 dosyanın tamamında §1–§13 sıralı ve eksiksiz.
  • Mermaid: 26/26 dosyada ≥1 diyagram (03/19/21/23/24'e bu özetle birlikte eklendi).
  • BF-/bf- tutarlılığı: insan arayüzü BF-<no>, makine adı bf-<no>; aykırı kullanım yok.
  • Ücretli sızıntı: yok — ücretli geçen her satır elendi/hüküm/denetim bağlamında.
  • Onaysız-update kapısı: yok — unattended-upgrades/latest/Watchtower yasakları 03/10/12'de ve K-11'de kilitli; acil yama bile onay + rollback testinden geçer.